Markinton zelfbouw-audio page

Column -3-
update:19-06-2006

"De grote veranderingen"

Onlangs realiseerde ik mij bij het lezen van de "Updates" van deze site dat ik de laatste 10 maanden bijna mijn gehele audio set vervangen heb. Het is eigenlijk een keten van oorzaak en gevolg. Tijd voor een nieuwe column dus.

Scan-Speak Reference Monitor

Het is begonnen met de bouw van de Scan-Speak Reference Monitoren. De Rogers Monitoren waren alweer van eind jaren tachtig in mijn bezit. Het werd dus tijd voor een nieuwere, modernere luidspreker. De keuze is gevallen op de Scan Speak Reference Monitoren met Revelator tweeters en het luxe scheidingsfilter. In de laatste weken van mijn zomervakantie in augustus 2005 ben ik aan dit project begonnen. Deze keer heb ik er niet voor gekozen om een houtpakket samen met de luidsprekers en het filter bestellen. Ik heb besloten om zelf de gehele luidsprekerkasten bouwen. Het 30mm MDF houtpakket heb ik bij een lokaal professioneel houtbewerking bedrijf laten zagen. Daarna de luidsprekers uitsparingen gefraisd en samen met een vriend de schuine facetten aan de frontplaat gezaagd. Vooral de informatie over deze houtbewerking technieken heb ik op de diverse fora, op het Internet gelezen. Het waren de fora van Audiofreaks, Zelfbouwaudio en Hear die mij veel informatie hebben opgeleverd. Dat is toch wel een groot verschil met de tijd dat ik mijn vorige luidsprekers, de Rogers Monitoren van Remo, heb gebouwd. Toen was er nog geen Internet en alles ging nog via de telefoon en tante Post. Al met al was dit een zeer leerzaam project. Ik bouw gemiddeld om de 10-15 jaar nieuwe luidsprekers. Ik heb mijn kennis op het gebied van luidsprekers weer aardig opgehaald. Na ruim 2 maanden intensief werk, rond medio oktober 2005, was het project klaar. Inmiddels is er weer een Special Edition uit van deze luidspreker.

De nieuwe luidsprekers werden op de Little Ceasar eindversterkers aangesloten. In eerste instantie was ik eigenlijk wel enthousiast over het geluid. Maar naar verloop van een paar weken begon het toch te wringen. Het vermogen van de Little Ceasar Single Ended 300B triode eindversterkers (~8Watt) was ontoereikend om de Reference Monitoren adequaat aan te sturen. Het geluidsbeeld was uit balans, door het ontoereikende vermogen werd de kleine monitor niet goed aangestuurd. Er was heel veel hoogweergave, het midden en laag was dun en had geen kracht. De Little Ceasar had gewoon niet genoeg ballen om deze luidsprekers aan te sturen. Balen dus, actief scheiden van een 2-weg systeem had mijn inziens geen zin (slecht ervaringen mee). Dus heb ik besloten om andere eindversterkers te bouwen. De Little Ceasar´s werden te koop aangeboden en waren gauw verkocht. Ik moest dus op zoek naar andere eindversterkers met voldoende vermogen om alle types luidsprekers te kunnen aansturen (ook electro- of magnetostaten) met een uitmuntende kwaliteit. Even heb ik gedacht aan de Goliath 211 Single Ended eindversterkers, maar die waren me toch te duur, en ik wou meer vermogen, minimaal 50Watt.

MonoBill eindversterkers

Triodedick had inmiddels twee hele mooie nieuwe KT88 push-pull versterkers ontworpen. Ik heb gekozen voor de MonoBill KT88 Push-Pull monoblok eindversterkers. Ik wou echter de maximaal haalbare kwaliteit waar ik jaren mee vooruit kon. Iets dat de kwaliteit van de Little Ceasar zo veel mogelijk zou benaderen maar wel met voldoende klasse A vermogen. Ik heb besloten om van de standaard MonoBill E-core uitgang trafoset af te wijken. Ik heb Wil Blaauw van AE gevraagd om een mooie C-core uitgang trafoset te wikkelen voor mijn MonoBill. Hij had een nieuw wikkelrecept, dat hij heeft toegepast bij het wikkelen van deze trafo´s. Wil heeft er uiteindelijk ook nog 2 C-core smoorspoelen bijgedaan. Op de diverse fora werden deze C-core trafo´s door sommige forumleden bij voorbaat al afgekraakt. En dat terwijl niemand deze ooit gehoord had, een knap staaltje van negatieve telepathische begaafdheid. Er lopen een boel zielenpoten rond op deze aarde, waarvan akte. De trafoset van de MonoBill´s heb ik in de afgelopen kerstvakantie bij AE in Schagen opgehaald. Medio januari 2006 waren de MonoBill eindversterkers klaar en speelde al meteen de sterren van de hemel. De Reference Monitoren werden nu wel optimaal aangestuurd en het geluidsbeeld was meteen al heel mooi homogeen. Vooral de laagweergave verbaast me nog altijd, er zit een enorme detailweergave in. Dat een kleine luidsprekers als de Reference Monitor zo een diep laag fundament kunnen neerzetten verbaast me nog dagelijks. Eindelijk werd het potentieel van de Reference Monitoren hoorbaar. Het geluid van beide componenten is na het inspelen steeds beter geworden. Ik ben erg blij met deze geslaagde combinatie. Ik heb enorm moeten wennen aan het directe zeer gedetailleerde geluid van de Reference Monitoren. Als je 20 jaar naar transmissielijnen geluisterd hebt is dat echt wennen. Maar ze passen zeker beter bij mijn relatief kleine luisterruimte van 3x4 meter.

Tweak 1

Tussendoor heb ik eind februari nog even de Cleo 4 voorversterker getweaked. Er zijn Tentlabs Heater Supply´s voor de SIF Ba DHT triodes in geplaatst en dikkere Black Gate WKZ voeding elco´s. Eind mei heb ik de 2 Auricap uitgang condensatoren vervangen door Mundorf MCap-Supreme Silver/Gold condensatoren. Ze zijn niet goedkoop maar ze klinken inderdaad superieur.

Phonodude phono versterker (hardwired)

Medio maart ben ik aan het bouwen van de hardwired versie van de Phonodude phono voorversterker begonnen. Een relatief klein project maar met een enorme upgrade van het draaitafel geluid . De vrijkomende 50-50uF Black Gate WKZ elco´s uit de bovenstaande Cleo 4 tweak heb ik ingezet bij de voeding van de Phonodude. De Scratch die in mijn Cleo 4 voorversterker ingebouwd was had toch wel last van een hardnekkige restbrom. De Phonodude met zijn aparte voeding heeft hier absoluut geen last van.

Scheu Cello massaloopwerk

Een goede vriend heeft vorig jaar via Ebay een zelfbouw massaloopwerk gekocht. Deze draaitafel is opgebouwd met Scheu onderdelen en voorzien van een Scheu Classic een-punt arm. Toen ik de enorme rust en detailrijkdom van deze draaitafel gehoord had was ik verkocht. Ik was al jaren aan het denken om zelf een draaitafel te gaan bouwen. Je moet echter de beschikking hebben over veel fijn mechanische werktuigbouwkundige apparatuur en de tijd en kennis om dit toe te passen. Ik heb besloten om het Scheu Cello massaloopwerk met een OEM Rega RB250 arm te kopen. Een fantastische draaitafel met het typische rustige geluid van een massaloopwerk. Ik heb in eerste instantie het Ortofon Vinyl Master Silver MD element van de Thorens TD160/SME Series IIIS arm overgezet naar de Rega arm. Daar het om een hoog compliant MD element gaat was de combinatie met de middel zware Rega arm niet optimaal. Het klonk goed maar er zat meer potentieel in deze draaitafel/arm combinatie. Ik het Ortofon Vinyl Master Silver verkocht en heb een Micro Benz MC Gold element gekocht. Dit MC element combineert wel goed met de Rega RB250 arm. Om het element op de MD ingang van de Phonodude aan te passen heb ik via Ebay een Ortofon T20 Step-up transformator gekocht. Deze combinatie speelt samen met de Phonodude de sterren van de hemel en er is sindsdien heel wat vinyl op de draaitafel geweest. De standaard armbekabeling en interlink van de Rega RB250 is niet geweldig. Ik heb deze vervangen door een Incognito kabelkit. Een simpele maar zeer waardevolle upgrade die ik iedereen kan aanraden.

Tweak 2

Als laatste aanpassing heb ik begin juni de 4 Auricap koppel condensatoren van de MonoBill eindversterkers vervangen door Mundorf MCap-Supreme Silver/Oil condensatoren vervangen. Een tweak die zich uit in een nog gedetailleerdere hoogweergave en een nog beter stereobeeld en stage. Er zit nu een melange van verschillende condensatoren in de keten.

Phonodude phono versterker (print versie)

Als laatste heb ik als hoogste uitzondering een Phonodude printversie voor een heel goede vriend gebouwd. Hij had mijn hardwired Phonodude gehoord en was meteen overtuigd, dat wil ik ook. Hij draaide tot nu toe met een Lehmann Black Cube SE phono voorversterker en was daar best tevreden over. De Lehmann Black Cube is een phonoversterker met een zeer goede reputatie. Totdat ik mijn Phonodude eens had meegenomen en aangesloten op zijn Scheu massaloopwerk met Micro Benz MC element. De Phonodude won het met afstand van de Lehmann Black Cube. Een compliment voor het ontwerp van Dick dus.

Ten slotte....

Aardig wat veranderingen dus in een tijdsbestek van 10 maanden. Het was een leerzaam en actief jaar. Dit heeft geresulteerd in een echt heel fijn geluid. Ik ben dik tevreden en ben lekker aan het genieten van deze veranderingen. Ik hoop hier weer jaren van te kunnen genieten. Wensen? Misschien nog eens een andere Cd-speler/DAC, maar ik draai eigenlijk voornamelijk vinyl....

Column -2-